กุฎีจีน-กุฎีขาว ชุมชนพหุวัฒนธรรมที่อยู่ร่วมกันอย่างปกติสุข

“กุฎีจีน กุฎีขาว” ชุมชนริมแม่น้ำเจ้าพระยา และคลองบางกอกใหญ่ ที่มีประวัติความเป็นมายาวนานตั้งแต่สมัยกรุงธนบุรี ที่แรกเริ่มเป็นที่ตั้งถิ่นฐานของชาวไทย จีน โปรตุเกส และแขกมุสลิมมลายูได้อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐาน ทำให้ชุมชนแห่งนี้เป็นชุมชนที่มีความหลากหลายทางเชื้อชาติ รวมถึงมีความหลากหลายในวัฒนธรรมและศาสนา ไม่ว่าจะเป็นชาวพุทธ (ทั้งเถรวาทและมหายาน) ชาวคริสต์ และชาวอิสลาม ซึ่งนับได้ว่าเป็นเอกลักษณ์อย่างหนึ่งของชุมชนนี้

ตอนนี้พวกเรา Studio of Creative Media and Product ได้รับโจทย์จากครูให้ทดลองทำทริปท่องเที่ยวใน “ย่านประวัติศาสตร์-พหุวัฒนธรรม” ของกรุงเทพฯ โดยได้มีการแบ่งกลุ่มการทำงานเป็น 2 กลุ่ม และเลือกย่านประวัติศาสตร์-พหุวัฒนธรรมที่แตกต่างกันออกไป พร้อมกับเป็นพื้นที่ที่จะศึกษาและทำการลงสำรวจ เพื่อหาความเหมาะสมในการจัดทริปการท่องเที่ยว ซึ่งสุดท้ายแล้วจะมีการจัดทริปการท่องเที่ยวในย่านต่าง ๆ ในช่วงต้นภาคเรียนที่ 3

เมื่อวันอังคารที่ 18 ตุลาคม 2565 กลุ่มของพวกเราได้ลงพื้นที่ไปบริเวณ “ชุมชนกุฎีจีน กุฎีขาว” ที่มีความเกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ตั้งแต่สมัยกรุงธนบุรี จนถึงปัจจุบัน เพื่อศึกษาทำความรู้จักกับพื้นที่และสถานที่มากขึ้น ผ่านการไปสัมภาษณ์ Key man แต่ละสถานที่ ในเรื่องของประวัติความเป็นมา วิถีชีวิตของผู้คนที่อยู่ร่วมกันท่ามกลางความหลากหลายของเชื้อชาติและวัฒนธรรม พร้อมทั้งขอเบอร์ติดต่อที่เราจะสามารถติดต่อได้ ศึกษาเส้นทางเดินจากสถานที่หนึ่งไปอีกสถานที่หนึ่ง และถ่ายรูป วิดีโอ ของแต่ละสถานที่ เพื่อนำมาโปรโมตการท่องเที่ยวในลำดับถัดไป

โดยสถานที่ที่เราได้ไปมาคือ วัดกัลยาณมิตร มัสยิดบางหลวง ศาลเจ้าเกียนอันเกง โบสถ์ซางตาครู้ส พิพิธภัณฑ์บ้านกุฎีจีน และร้านอาหารท้องถิ่น  แต่เนื่องจากศาลเจ้าเกียนอันเกง ผู้รู้ที่สามารถให้ข้อมูลเกี่ยวกับสถานที่ไม่อยู่ จึงได้ถ่ายรูปประวัติและขอเบอร์ติดต่อไว้ เช่นเดียวกัลวัดซางตาครู้สที่ไม่เปิดให้เข้าไปชม เราจึงได้ไปติดต่อเพื่อขอเข้าชมและเก็บข้อมูลในครั้งถัดไป ดังนั้นจากการลงภาคสนามนี้เราได้ข้อมูลจากการสัมภาษณ์มาเพียง 4 ที่ คือวัดกัลยาณมิตร มัสยิดบางหลวง พิพิธภัณฑ์ และร้านอาหารท้องถิ่น

จากการลงภาคสนาม พวกเราได้เห็นถึงการผสมผสานความหลากหลายทางวัฒนธรรม เชื้อชาติ และศาสนาที่สามารถอยู่รวมกันได้ในชุมชน ผ่านสถานที่และอาหาร เช่น สถาปัตยกรรมต่าง ๆ ที่แสดงให้เห็นถึงความเป็นพหุวัฒนธรรมจากวัดกัลยาณมิตรที่ภายในวิหารเป็นการตกแต่งแบบไทยผสมจีน หรือมัสยิดบางหลวงที่ภายนอกเป็นการสร้างแบบวัดไทย รวมถึงไปขนมและอาหารอย่างขนมฝรั่งกุฎีจีนหรือขนมจีนแกงไก่คั่วที่เดิมที่มาจากกลุ่มคนแถวโบสถ์คอนเซ็ปชั่นย่านสามเสน ที่มีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับชุมชนแห่งนี้

หลังจากการลงภาคสนามนี้ สิ่งที่เราจะทำต่อคือสรุปสิ่งที่เราได้จากการไปลงพื้นที่สำรวจ และหาจุดเชื่อมโยงของแต่ละสถานที่  เพื่อนำมาจัดทริปท่องเที่ยว แต่หากมีข้อมูลจุดไหนที่ตกหล่นไป รวมถึงสถานที่ที่ยังไม่มีข้อมูลจากการสัมภาษณ์ในรอบนี้ ก็อาจจะทำให้ต้องลงพื้นที่ไปเก็บข้อมูลเพิ่มในภาคสนามครั้งถัดไป เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ครบถ้วนมากขึ้น