ป้อมพระสุเมรุ ป้อมปราการแห่งรัตนโกสินทร์ที่เพื่อนหายไป (เกือบ) หมดแล้ว

(ป้อมพระสุเมรุ ติดกับถนนพระอาทิตย์และถนนพระสุเมรุ)
ป้อมปราการสีขาว ๆ ที่ดูทั้งโดดเด่นและสวยงาม รวมถึงมีประวัติศาสตร์ความเก่าแก่ที่ซ่อนไว้ตรงมุมถนนพระอาทิตย์ตัดกับถนนพระสุเมรุ คงไม่พ้นป้อมพระสุเมรุ หนึ่งในสองป้อมปราการแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ที่ยังคงเหลืออยู่
ป้อมพระสุเมรุ หนึ่งในสิบสี่ป้อมที่สร้างมาพร้อมกันกับกำแพงพระนครในสมัยรัชกาลที่ 1 เพื่อเป็นป้อมปราการป้องกันพระนครในสมัยนั้น กับอีกป้อมที่ยังเหลืออยู่คือป้อมมหากาฬ ส่วน 12 ป้อมที่เหลือ คือป้อมยุคนธร ป้อมมหาปราบ ป้อมหมู่ทะลวง ป้อมเสือทะยาน ป้อมมหาไชย ป้อมจักรเพชร ป้อมผีเสื้อ ป้อมมหาฤกษ์ ป้อมมหายักษ์ ป้อมพระจันทร์ ป้อมพระอาทิตย์ และ ป้อมอิสินธร ถูกรื้อถอนออกเพื่อการก่อสร้างอื่น ๆ โดยป้อมพระสุเมรุตั้งอยู่บริเวณมุมที่ถนนพระอาทิตย์และถนนพระสุเมรุเชื่อมต่อกัน ติดแม่น้ำเจ้าพระยาบริเวณปากคลองบางลำพูหรือคลองรอบกรุงด้านเหนือ เกาะรัตนโกสินทร์ชั้นนอก
ตัวป้อมพระสุเมรุที่เห็นอยู่ทุกวันนี้ไม่ใช่ของดั้งเดิม ป้อมพระสุเมรุเก่ามีลักษณะเป็นป้อมรูปแปดเหลี่ยมด้านเท่า 3 ชั้น ก่ออิฐถือปูน มีเชิงเทินและแผงบังปืนตั้งอยู่บนฐานสูง 2 ชั้นแรก โดยใช้อิฐจากกำแพงกรุงศรีอยุธยา มีขนาดพื้นที่ประมาณ 200 ตารางวา แต่เกิดเหตุไฟไหม้บริเวณโกดังสินค้าและบ้านเรือนรอบ ๆ ขึ้นในปี พ.ศ. 2514 บวกกับถนนเส้นนั้นไม่แข็งแรง ทำให้ตัวป้อมได้รับความเสียหายอย่างหนัก กรุงเทพมหานครและกรมศิลปากรจึงร่วมกันบูรณะในปี พ.ศ. 2525 โดยอาศัยข้อมูลและภาพถ่ายในสมัยรัชกาลที่ 5 ทำให้ยังคงรูปแบบเดิมไว้ได้
ในปี พ.ศ. 2542 พื้นที่รอบ ๆ ป้อมที่เคยเป็นโกดังสินค้าและบ้านเรือนที่เคยถูกไฟไหม้นั้น ถูกรื้อถอนออกและทำเป็นสวนสาธารณะสันติชัยปราการ เพื่อเป็นที่ประทับของรัชกาลที่ 9 และพระบรมวงศานุวงศ์ โดยในปัจจุบันได้กลายเป็นสวนสาธารณะที่ใช้ทำกิจกรรมต่างๆไม่ว่าจะเป็นทางวัฒนธรรม การท่องเที่ยว หรืออื่น ๆ รวมถึงเป็นสถานที่สำหรับเหล่านักท่องเที่ยวให้ได้พักหย่อนใจและชมความสวยงาม ดูสบายๆของสถานที่ใกล้เคียงอย่างสะพานพระราม 8 หรือแม่น้ำเจ้าพระยา และบรรยากาศการทำกิจกรรมต่างๆของชาวท้องถิ่นและชาวต่างชาติกลางสนามหญ้ากว้าง ๆ แห่งนี้

(ลักษณะเป็นป้อม 3 ชั้น ชั้นที่ 2-3 เป็นทรง 7 เหลี่ยม)



(ป้อมพระสุเมรุฝั่งที่ติดกับสวนสันติชัยปราการ)

(สวนสันติชัยปราการ)

(สวนสันติชัยปราการฝั่งที่ติดกับแม่น้ำเจ้าพระยา จะมองเห็นวิวสะพานพระราม 8)
รูปจาก:

(แผนผัง 14 ป้อมรอบเมือง ที่ปัจจุบันเหลือแค่ 2 ป้อม)
เรียบเรียงโดย
นายกวี ศิริมหาโชคสกุล
